Wie wil je zijn in 2022?

Wie wil je zijn in 2022?

Column Jan Heutink 

Veel mensen willen aan het begin van het nieuwe jaar iets veranderen in hun gewoontes. Meer bewegen, beter zorgen voor aarde en medemens, minder stressen, dat soort dingen. Maar volgens gedragsonderzoekers is het lonend om eerst goed naar jezelf te kijken voordat je zulke voornemens maakt. Wie ben je eigenlijk? En daarbij: wie wíl je zijn?

Hoe we over onszelf denken (of mooier geformuleerd: de verzameling van onze overtuigingen over onszelf) wordt in de psychologie onze ‘identiteit’ genoemd. Deze heeft grote invloed op ons vermogen om te veranderen.

Een onderzoekster van de Universiteit Leiden stelt dat onze gewoontes en identiteit nauw met elkaar zijn verbonden. Zo ziet iemand die lang genoeg rookt zichzelf uiteindelijk als ‘een roker’. Dit zelfbeeld maakt gedragsverandering, stoppen met roken, moeilijker. Maar als je anders naar jezelf leert kijken vergroot zijn kansen op een succesvolle verandering. Als je jezelf ziet als een ‘toekomstig niet-roker’ of – in meer symbolische termen – als ‘vrij’ of ‘vastbesloten’ is de kans dat je stopt met roken groter.

Volgens deze onderzoekster is het essentieel dat ons nieuwe gewenste gewoontegedrag past bij de manier waarop we naar onszelf kijken. Op die manier vinden we dat gedrag meteen goed en plezierig. Dat maakt het volhouden ervan een stuk makkelijker.

Identiteit en gedragsverandering in de praktijk

Hoe pas je dit toe in de praktijk? Onderzoekers onderscheiden vijf manieren om identiteit in te zetten voor gedragsverandering:

1. Zie jezelf als een rolmodel. Wanneer je je realiseert dat jij en je gedrag een voorbeeld voor anderen zijn, kan dat helpen om tot verandering te komen. Voorbeeld: een vader die inziet dat zijn kinderen zijn gedrag imiteren, kan daardoor gemotiveerd raken om gezonder te eten.

2. Frame je gedrag anders. Het kan helpen om een gedragsvoornemen te koppelen aan een waarde die je zelf belangrijk vindt. Zo kun je jezelf voorhouden dat minder vlees eten niet alleen goed is voor het milieu, maar ook gezond. En dat komt goed uit, want gezondheid vind jij heel belangrijk.

3. Realiseer je dat je overtuigingen onverenigbaar zijn. Wie zich realiseert dat zijn oude of huidige gedrag niet past bij wie hij is, raakt gemotiveerd om iets te veranderen. Voorbeeld: tot het voorjaar van 2020 boekte je eigenlijk wel heel gemakkelijk een vliegreis, terwijl je klimaat en milieu heel belangrijk vindt. Dat moet anders in 2022.

4. Onderzoek je identiteit. Schrijf voor jezelf op wat je echt waardevol vindt. Wat is een belangrijke overtuiging of een mooie eigenschap van jou? Doe een online testje op dit gebied en kijk welk gedrag hier eigenlijk bij hoort.

5. Pas je identiteit aan op nieuw gedrag. Bedenk voor jezelf hoe je tegen jezelf aan zou moeten kijken om nieuw, ander gedrag motiverender te maken. Een voorbeeld: als je wilt stoppen met roken, beschrijf je toekomstige zelf dan als gezonde, vrije niet-roker.

Ik wens alle Fytac teamleden een 2022 toe dat helemaal bij je past!